Auteursrecht
Van RetailWiki
Inhoud |
[bewerk] Auteursrecht
In artikel 1 van de Auteurswet 1912 wordt het auteursrecht als volgt omschreven: Het auteursrecht is het uit¬sluitend recht van de maker van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst, of van diens rechtverkrijgenden, om dit openbaar te maken en te verveelvoudigen, behoudens de beperkingen, bij de wet gesteld.
In eerste instantie komt het auteursrecht op zo’n werk toe aan de maker van het werk, en wel vanaf het moment dat hij of zij het werk gemaakt heeft. Het auteursrecht hoeft niet altijd in handen van die maker te blijven. Het recht kan namelijk overgaan op iemand anders, bijvoorbeeld als de maker zijn of haar auteursrecht verkoopt. Als de maker het auteursrecht altijd zelf heeft gehouden, dan zal het uiteindelijk in handen komen van zijn of haar erfgenamen. Degene die het auteursrecht krijgt overgedragen of erft, is vanaf dat moment de nieuwe auteursrechthebbende op het werk.
Auteursrecht is het recht dat makers van originele werken beschermt tegen plagiaat en ander misbruik. In de in 1912 tot stand gekomen Auteurswet is vastgelegd dat uitsluitend de maker van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst, of diens wettelijke erfgenamen, het recht hebben het werk openbaar te maken (te publiceren) of te verveelvoudigen (te reproduceren). Als iemand anders dan de maker zelf het werk wil gebruiken, is de gebruiker wettelijk verplicht de maker hiervoor toestemming te vragen. Alleen de maker, of diens erven, kunnen die toestemming geven. Aan het gebruik kan de maker financiële voorwaarden verbinden. Bron: Beeldrecht.nl(03-12-06)
Wie auteursrecht heeft op een werk beschikt over twee exclusieve rechten: het alleenrecht om het beschermde werk openbaar te maken en het alleenrecht om het te verveelvoudigen. Dat betekent dus dat ieder ander dan de auteursrechthebbende niet zomaar op eigen houtje het beschermde werk mag gaan openbaar maken en/of verveelvoudigen. Daarvoor is - in beginsel - de voorafgaande toestemming van de auteursrechthebbende nodig. Die heeft immers als enige de auteursrechtelijke zeggenschap over het werk. Bron:[www.auteurrecht.nl]
[bewerk] Hoe lang is auteursrecht geldig?
Het auteursrecht is tijdelijk. De hoofdregel is dat het auteursrecht 70 jaar na de dood van de kunstenaar vervalt. In het geval dat de maker een rechtspersoon is, geldt echter de ter zijn van 70 jaar na eerste openbaarmaking van het werk. Bron: www.beeldrecht.nl] (03-12-06)
Het kan dus zo zijn dat de kunstenaars, Rembrandt, weliswaar al meer dan 70 jaar dood is, maar dan zijn er nog andere aspecten. Immers, stel je wil de Nachtwacht gebruiken voor een merchandise artikel, hoe gat je dan verder? Hoe kom je aan een originele afbeelding van de Nachtwacht? Je kunt bij diverse musea, o.a. het rijksmuseum, aan beeldmateriaal komen. Als je dit voor commerciële doeleinde wilt gaan gebruiken zul je aan hun beeldrecht moeten betalen, aangezien zei de makers zijn van het beeldmateriaal. Zodra jezelf beeldmateriaal hebt kun je dus een afbeelding van de Nachtwacht gebruiken, omdat Rembrandt al meer dan 70 jaar dood is. Dit geldt ook voor muziek: ook al is de componist 70 jaar dood, bedenk dan dat de uitvoerenden van de muziek ook rechten hebben en dat er wellicht een tekstschrijver is die ook een deel van de rechten heeft.
[bewerk] Hoogte vergoedingen
De hoogte van de vergoeding voor reproductie van uw werk wordt bepaald door onder andere het type medium, de oplage van het medium en het doel van de reproductie. De hoogte van de auteursrechtvergoeding wordt bepaald door verschillende factoren. Allereerst is het gebruikte medium van invloed. Daarbij gaat het in eerste instantie om het type medium (boek, agenda, kaart, televisie, Internet, e.d.). Verder is belangrijk in welke oplage het medium verschijnt en of er sprake is van commerciële bedoelingen. Een groot aantal elementen is van invloed op de uiteindelijke hoogte van de vergoeding. Voorbeelden hiervan zijn:
- het formaat van de reproductie
- gebruik van het werk op de voorkant van het medium
- nationaal of internationaal gebruik
- vertoningsduur (televisie)
- wordt het werk besproken (televisie)
- aantal maanden/jaren gebruik op een website
De gebruikelijke manier van de vergoeding kan zijn een licentie. De vergoeding van de auteursrechten wordt vaak benoemd met het begrip royalty
[bewerk] Tarieven
Voorbeeld nog nodig.
Makers van werken van letterkunde, wetenschap of kunst worden beschermd door het auteursrecht. Makers van dergelijke werken moeten dan wel aan de volgende eisen voldoen:
- het werk moet origineel zijn: de hand van de maker moet er in herkenbaar zijn
- het werk moet zintuiglijk waarneembaar zijn, dus te zien, te lezen of te horen
Werken die niet onder het auteursrecht vallen zijn ideëen, theorieën, thema's of andere bedenksels, mits het is uitgewerkt op papier. Onder auteursrecht vallen bijvoorbeeld wel romans, brieven, opstellen, telefoongidsen slagzinnen. Het auteursrecht bepaald wie het werk openbaar mag maken en vermenigdvuldigen.
Auteursrecht hoeft door de maker niet geregistreerd te worden maar de maker heeft dit automatisch zodra het werk gecreëerd is. Het kan natuurlijk zijn dat er meerdere personen aan een bepaald stuk hebben gewerkt. Als dit het geval is, en de bijdragen niet van elkaar te scheiden zijn, is er sprake van gezamelijk auteursrecht. Ook kan het voorkomen dat de maker van een werk dit heeft gedaan in opdracht van een werkgever. In dit geval heeft de maker dit werk gemaakt in het kader van zijn of haar arbeidsovereenkomst. Soms komt het voor dat twee partijen claimen een bepaald werk gemaakt te hebben. Het is dan ook verstandig vast te leggen wanneer een bepaald werk ontstaan is bijvoorbeeld door het werk te laten registreren en van een dagstempel te laten voorzien. Dit kan bij de afdeling Dienst Registratie en Successie van de [Belastingdienst].
De auteursrechthebbende is de enige die recht heeft het werk de verveelvoudigen, openbaar te maken, exploiteren en hij of zij zal altijd de persoonlijkheidsrechten behouden. Onder het verveelvoudigen van een bepaald werk verstaan we niet alleen het reproduceren, overschrijven en afdrukken maar ook het verfilmen of verhalen van bijvoorbeeld een boek. Met het openbaar maken van een bepaald werk wordt bedoeld het uitzenden, tentoonstellen, opvoeren of het vertonen.
De auteursrechten kunnen door de auteursrechthebbende(n) geëxploiteerd worden tegen bijvoorbeeld een vergoeding. Er bestaan speciale auteursrechtbureaus die dit voor de auteursrechthebbende uit handen kan nemen. Een voorbeeld van een dergelijk bureau is BUMA/STERMA.
De auteursrechten blijven altijd verbonden aan de maker van het werk en zijn niet overdraagbaar. Ook na de dood van de maker zullen de auteursrechten bij hem of haar liggen tenzij anders is opgegeven in het testament van deze persoon.
[bewerk] Uitzonderingen
- Ideeën
Het auteursrecht rust niet op een idee. Het moet gaan om een praktische uitwerking. Het idee om schilderijen te maken waarin een snede wordt aangebracht in het doek is niet te beschermen. Maar elk werk waarin deze techniek wordt toegepast, is wel beschermd. Dus je mag wel schilderijen maken waarin ook kerven of sneden zijn aangebracht, maar je mag niet één bepaald schilderij met zo’n snede namaken.
- Stijlen
Een bepaalde stijl is niet beschermd. Men mag dus werk maken in de stijl van een andere kunstenaar of ontwerper, maar men mag niet een specifiek werk namaken.
- Uitputting
Is een verveelvoudiging van een werk (bijvoorbeeld een reproductie) eenmaal na toestemming van de maker op de markt gekomen, dan is een eventuele latere verkoop van deze verveelvoudiging doorgaans toegestaan.
- Citeren
Het citaatrecht is misschien wel de belangrijkste uitzondering op het auteursrecht. Ook beeldmateriaal kan onder bepaalde omstandigheden als citaat worden gebruikt. Wel worden er verschillende eisen aan het citeren gesteld. De belangrijkste zijn: - het citaat moet ter verduidelijking van een bepaald betoog of verhaal dienen; - het aantal citaten en de omvang van het citaat moeten redelijk zijn; - het citaat mag niet de overwegende functie van ‘versiering’ hebben; - bronvermelding is verplicht.
- Kunst in de openbare ruimte
Afbeeldingen van kunstwerken of gebouwen die permanent op openbare plaatsen te zien zijn, mogen vaak zonder toestemming van de maker openbaar worden gemaakt of verveelvoudigd. Belangrijk is wel dat het werk wordt afgebeeld zoals het in zijn omgeving te zien is. Het is dus niet toegestaan om een gestileerde afbeelding van een gebouw of een brug zonder toestemming van de maker in een logo op te nemen. Ook kan het gebruik van een afbeelding dusdanig commercieel zijn, dat afbreuk wordt gedaan aan de normale exploitatie van het werk en de belangen van de maker worden geschaad. In die gevallen is ook toestemming van de maker nodig. De regel over werken in de openbare ruimte geldt ook voor publieke ruimtes als de hal van een gemeentehuis of een stationsgebouw; scholen, bioscopen of musea vallen weer niet onder deze regel. In compilatiewerken, zoals readers, mogen slechts enkele werken van een bepaalde maker worden afgebeeld. Deze regel is verder niet van toepassing op foto’s.
- Eigenaren die werk van anderen te koop aanbieden
Eigenaren van beeldende kunst hebben bepaalde rechten. Zo mogen zij de kunst openbaar maken of reproduceren voor zover noodzakelijk voor de verkoop zonder voorafgaande toestemming van de maker. Denk hierbij bijvoorbeeld aan een afbeelding in een verkoopcatalogus. Verder hebben eigenaren en houders van kunst de mogelijkheid hun kunstbezit tentoon te stellen en om deze kunst openbaar te maken of te reproduceren voor zover noodzakelijk voor de tentoonstelling. Bron: auteursrecht.nl]
- Parodie
Een heel lastig onderwerp. Wat is de kennelijke bedoeling vande parodie? En is prake van een toevoeging ten opzichte van het origineel?
[bewerk] Ontwikkeling muziek- en auteursrechten in 2009
Consumenten moeten het vanaf het jaar 2009 in veel warenhuizen en supermarkten doen zonder achtergrondmuziek. Er is een flink stijging van de kosten aan rechten. SENA is de organisatie die samen met BUMA verantwoordelijk is voor het incasseren van de rechten van componisten, uitvoerend kunstenaars en platenmaatschappijen. SENA heeft in 2009 de tarieven flink verhoogd en is ook een agressieve mail en postcampagne begonnen om alle ingeschrevenen bij de Kamer van Koophandel te benaderen om de muziekrechten op te eisen. De tariefsverhoging heeft weer te maken met interne afspraken en verrekeningen en zet veel kwaad bloed bij de detailhandel die hier vrij snel en veel mee te maken hebben.
