Portretrecht

Van RetailWiki

Meer toepassen

Dit is een beperking van het auteursrecht. Het geeft geportretteerde personen het recht zich te verzetten tegen publicatie van hun portret. Onder portret wordt in dit verband verstaan, elke zichtbare weergave waarop iemand herkenbaar is afgebeeld, bijvoorbeeld in een foto, schilderij, tekening of in filmbeelden. Als er op een foto of film meerdere personen te zien zijn, heeft elk van hen het portretrecht.

Bron: http://nl.wikipedia.org/wiki/Portretrecht

De definitie van een portret is een herkenbare afbeelding van het gezicht van een persoon. Voor een rechter blijkt dit begrip echt niet uitsluitend bij deze definitie. Wanneer het gezicht van een persoon op een foto staat is dit uiteraard een portret maar ook een typerende lichaamshouding kan als portret gezien worden. Dit begrip moet bij het portretrecht dan ook ruim geïnterpreteerd worden. Zo kan bijvoorbeeld een klassenfoto ook gezien worden als portret.

Op grond van het portretrecht heeft de geportretteerde in bepaalde gevallen het recht zich te verzetten tegen openbaarmaking van zijn portret. De wet maakt onderscheid tussen een portret dat in opdracht is gemaakt en een portret dat niet in opdracht is gemaakt.

Een portret dat in opdracht is gemaakt

De opdracht hiervoor komt meestal van de geportretteerde, diens familie of een huldigingscomité. De maker of een derde mogen het portret pas openbaar maken nadat de geportretteerde (of nabestaande) hiervoor toestemming heeft verleend. Een fotograaf kan bijvoorbeeld niet zomaar een in opdracht gemaakte afbeelding gebruiken voor commerciële doeleinden zonder dat daar toestemming voor is gevraagd aan de geportreteerde(n). Bij het overlijden van een geportreteerde persoon moet tot tien jaar na het overlijden toestemming gevraagd worden voor het gebruik van de foto.

Toestemming mag altijd worden geweigerd, zelfs als dit onredelijk lijkt. Nabestaanden kunnen zich verzetten tegen openbaarmaking tot tien jaar na het overlijden van de geportretteerde. Overigens heeft de maker (fotograaf of illustrator) wel het auteursrecht op het portret.

De geportreteerde persoon mag echter doen wat hij of zij wil met de foto's. Zo kan de geportreteerde de foto's laten publiceren of verspreiden onder familie of kennisen zonder dat hier toestemming voor nodig is. Maar andersom is hier juist wel toestemming voor nodig als de fotograaf de foto's wil verspreiden. Als een buitenstaander foto's wil publiceren moet hij of zij hier toestemming voor vragen aan zowel de fotograaf als de geportreteerde.

Het niet in opdracht gemaakte portret

Het niet in opdracht gemaakte portret wordt meestal gemaakt op initiatief van de (portret)maker of in opdracht van derden, zoals een uitgever of een reclamebureau. Toestemming voor publicatie is alleen nodig wanneer de geportretteerde ‘een redelijk belang’ heeft om zich te verzetten tegen openbaarmaking; de geportretteerde kan zowel een commercieel belang als een andersoortig belang (privacy) hebben bij het niet publiceren van zijn portret. Schending van de privacy van de geportretteerde dient bij openbaar maken bijvoorbeeld te worden voorkomen. Ook moet nadrukkelijk rekening gehouden te worden met de zogenaamde verzilverbare populariteit van bekende mensen. Bij de beoordeling of een bepaalde publicatie van een portret is toegestaan, worden vaak de persoonlijke belangen afgewogen tegen de ‘algemene’ belangen, zoals de persvrijheid. Om een voorbeeld te geven: de foto van een bekende voetballer die een doelpunt scoort, kan wel de volgende dag in de krant worden gepubliceerd, maar mag niet zonder toestemming van deze voetballer in een commerciële kalender worden opgenomen. Overigens is toestemming van de geportretteerde om de foto te maken nog geen toestemming voor publicatie! Dit portretrecht is overigens niet gebonden aan een bepaalde termijn.

[bewerk] Belangen

Het bepalen van dit belang heeft weer te maken met verschillende factoren, namelijk de achtergrond en de omstandigheden van de geportreteerde. Wat hierbij van belang is is datgene wat de geportreteerde bezighoudt. Het gevoel van deze persoon is bepalend om tot een conclusie te komen of van redelijk belang gesproken kan worden. Om deze reden is het erg moeilijk in te schatten of dit ook daadwerkelijk het geval is. Voor publicatie van grote mensenmassa's in bijvoorbeeld een voetbalstation of tijdens een concert is geen toestemming nodig van elke individueel.

Hetzelfde geldt voor personen die een rol spelen in het dagelijkse leven. De volgende handvaten kunnen gebruikt worden om te bepalen of er sprake is van redelijk belang van de geportreteerde:

• Is er sprake van een persoonlijk belang
• Is er sprake van een commercieel of financieel belang

Met persoonlijk belang wordt bedoeld dat er rekening gehouden moet worden met de privacy van de geportreteerde. Zo is er als er bijvoorbeeld inbreuk gemaakt wordt op de privacy van een persoon sprake van redelijk belang. Het commerciële belang heeft voornamelijk betrekking tot het portreteren van beroemdheden. Met het portret van deze personen kan namelijk meer geld verdient worden dan het portret van een persoon die niet bekend is. Ook zal een bekend persoon zelf bepalen aan welk met hij of zij hun eigen portret willen binden.

Bron: [Fotografen Federatie]